วันที่ 23 เมษายน 2569 – กรมป่าไม้ กรมเทพมหานคร
กรมป่าไม้ จัดประชุมเชิงปฏิบัติการฯ ยกระดับธรรมาภิบาลข้อมูล มุ่งสู่การเป็นองค์การดิจิทัล
เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2569 ณ ห้องประชุม 1 อาคารเทียมคมกฤส กรมป่าไม้ ส่วนระบบสารสนเทศและภูมิสารสนเทศ ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ได้จัดโครงการประชุมเชิงปฏิบัติการ “การยกระดับธรรมาภิบาลข้อมูลสู่การเป็นองค์การดิจิทัล กรมป่าไม้” ระหว่างวันที่ 23 – 24 เมษายน 2569 โดยมี นายบางรักษ์ เชษฐสิงห์ ผู้ตรวจราชการกรมป่าไม้ ให้เกียรติเป็นประธานในพิธีเปิด และนางสาวสพินนา อ่อนเพ็ง นักวิชาการคอมพิวเตอร์ชำนาญการ ทำหน้าที่ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เป็นผู้กล่าวรายงานถึงวัตถุประสงค์ของการจัดงาน และมีหน่วยงานภายในกรมป่าไม้ เข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง
วัตถุประสงค์หลักของการฝึกอบรม
-
สร้างความเข้าใจ: เพื่อให้ทีมบริกรข้อมูล (Data Steward Team)
มีความรู้ความเข้าใจเรื่องการบริหารจัดการข้อมูลและหลักธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐอย่างถูกต้อง -
วิเคราะห์กระบวนการทำงาน: ฝึกให้ผู้เข้าร่วมสามารถระบุข้อมูลสำคัญของหน่วยงานและกำหนดเจ้าของข้อมูล
(Data Owner) ได้อย่างเหมาะสม -
จัดทำบัญชีข้อมูลมาตรฐาน: ส่งเสริมการสร้างบัญชีข้อมูล (Data Catalog), คำอธิบายชุดข้อมูล (Metadata)
และพจนานุกรมข้อมูล (Data Dictionary) ตามมาตรฐานภาครัฐ -
เชื่อมโยงและรักษาความปลอดภัย: พัฒนาแนวทางการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงาน พร้อมกำหนดระดับชั้น
ความลับและสิทธิการเข้าถึงข้อมูลตามหลักธรรมาภิบาล
การประชุมในครั้งนี้มุ่งเน้นให้ทีมบริกรข้อมูล (Data Steward Team) และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง มีความรู้ความเข้าใจในการบริหารจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ โดยมีเนื้อหาสาระสำคัญที่เป็นการต่อยอดและมีความชัดเจนมากขึ้น เมื่อเทียบกับช่วงแรกที่มีการประกาศใช้ระเบียบธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ ดังนี้:
-
- การเชื่อมโยงข้อมูลกับกระบวนการทำงานอย่างเป็นรูปธรรม: จากเดิมที่เน้นเพียงหลักการสร้างและจัดเก็บข้อมูล ปัจจุบันได้มุ่งเน้นไปที่การนำข้อมูลมาวิเคราะห์ร่วมกับกระบวนการทำงานสำคัญ (Business Process) เช่น การขออนุญาตส่งออกไม้ หรือการพิทักษ์ป่า เพื่อระบุข้อมูลสำคัญและเจ้าของข้อมูล (Data Owner) ได้อย่างถูกต้อง
-
- การจัดทำบัญชีข้อมูลและพจนานุกรมข้อมูลมาตรฐาน: มีการฝึกปฏิบัติการจัดทำบัญชีข้อมูล (Data Catalog), คำอธิบายชุดข้อมูล (Metadata) และพจนานุกรมข้อมูล (Data Dictionary) ตามกรอบมาตรฐานของสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (DGA) เพื่อให้ข้อมูลมีคุณภาพและพร้อมต่อการนำไปใช้ประโยชน์
-
- การยกระดับความปลอดภัยและการเข้าถึงข้อมูล: มีการกำหนดแนวทางการจัดระดับชั้นความลับของข้อมูลและสิทธิการเข้าถึงข้อมูลตามหลักธรรมาภิบาลข้อมูลที่เข้มข้นขึ้น เพื่อรองรับการเป็นข้อมูลเปิดภาครัฐ (Open Government Data) และการบูรณาการฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ในอนาคต
กิจกรรมในครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ดร.อติชาต พฤฒิกัลป์ วิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ มาถ่ายทอดความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ เพื่อให้บุคลากรกรมป่าไม้สามารถนำทักษะที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาองค์กรสู่การเป็นหน่วยงานดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพและมีความน่าเชื่อถือด้านข้อมูลอย่างยั่งยืน โดยมีเนื้อหาที่กรมป่าไม้สามารถนำไปปรับปรุงการทำงานได้ดังนี้
1. การเชื่อมโยงข้อมูลกับ “กระบวนการทำงานจริง” (Business Process)
หัวใจสำคัญที่อาจารย์เน้นคือ ธรรมาภิบาลข้อมูล (Data Governance) ไม่ใช่แค่การเก็บข้อมูล แต่คือการดูว่าข้อมูลนั้นถูกสร้างและใช้ในขั้นตอนไหนของงาน เช่น:
- การวิเคราะห์ระบบงาน: ให้แต่ละหน่วยงานนำ “งานหลัก” (เช่น การขออนุญาตส่งออกไม้, การตรวจพิสูจน์ไม้) มาเป็นตัวตั้ง
- การระบุข้อมูลสำคัญ: ดูว่าในแต่ละขั้นตอนต้องใช้ข้อมูลอะไร ข้อมูลไหนสำคัญที่สุด และใครคือผู้รับผิดชอบที่แท้จริง (Data Owner)
2. การบริหารจัดการคุณภาพและสิทธิการเข้าถึง
- การจัดประเภทและชั้นความลับ: การกำหนดว่าใครมีสิทธิ “เห็น” หรือ “ใช้” ข้อมูลใด โดยพิจารณาจากความสำคัญและหลักธรรมาภิบาล เพื่อความปลอดภัยแต่ยังคงความคล่องตัวในการทำงาน
- การเพิ่มคุณภาพข้อมูล: ข้อมูลต้อง “สะอาด” และ “ถูกต้อง” ตั้งแต่ต้นทาง เพื่อให้สามารถนำไปทำ Big Data หรือวิเคราะห์ต่อยอดได้จริง
3. การทำบัญชีข้อมูลมาตรฐาน (Government Data Catalog)
องค์ความรู้ส่วนนี้มุ่งเน้นการปฏิบัติตามมาตรฐานของสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (DGA) เพื่อให้ข้อมูลของกรมป่าไม้คุยกับหน่วยงานอื่นได้รู้เรื่อง:
-
Metadata (คำอธิบายชุดข้อมูล): การเขียนคำอธิบายว่าชุดข้อมูลนั้นคืออะไร เก็บเมื่อไหร่ ใครดูแล (เพื่อให้คนอื่นค้นหาเจอ)
-
Data Dictionary (พจนานุกรมข้อมูล): การจัดทำนิยามศัพท์ให้เป็นสากลและเข้าใจตรงกันทั้งองค์กร ลดความซ้ำซ้อนและลดความสับสนของข้อมูล
4. กลยุทธ์ข้อมูลเปิด (Open Data Strategy)
การวางแนวทางนำข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนมาเปิดเผยในรูปแบบที่ “คอมพิวเตอร์อ่านได้” (Machine Readable) เพื่อยกระดับความโปร่งใสและการเป็นองค์การดิจิทัล
สรุปภาพรวม: อาจารย์เปลี่ยนมุมมองจากการทำธรรมาภิบาลข้อมูลที่เป็น “ภาระด้านเอกสาร” ให้กลายเป็นการ “จัดระเบียบงานเพื่อการทำงานที่ง่ายขึ้น” โดยเน้นการสร้างบัญชีข้อมูลที่ใช้งานได้จริง (Data Catalog) และการระบุบทบาทหน้าที่ของทีมบริกรข้อมูล (Data Steward) ให้ชัดเจนตามกฎหมายที่ออกมาใหม่ครับ
