งานป้องกันรักษาป่า นอกจากจะใช้มาตรการทางด้านกฎหมายแล้วยังต้องใช้มาตรการด้านอื่นๆควบคู่ไปด้วย เช่น มาตรการทางด้านสังคม เศรษฐกิจ การศึกษา และอื่นๆ โดยผ่านกระบวนการการมีส่วนร่วม หรือการบูรณาการทุกภาคส่วน ส่วนภาคีเครือข่ายป้องกันรักษาป่า มีหน้าที่รับผิดชอบในส่วนของการสร้างกระบวนการ การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยการสร้างเครือข่ายให้เข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกันรักษาป่าร่วมกันกับเจ้าหน้าที่ โดย เครือข่าย ทั้ง 3 เครือข่าย มีบทบาทสำคัญในการทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ โดยมีส่วนช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลป้องกัน และส่งเสริม ดังนี้
เครือข่าย ทั้ง 3 เครือข่าย มีบทบาทสำคัญในการทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ โดยมีส่วนช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลป้องกัน และส่งเสริม ดังนี้
1. งานป้องกันรักษาป่า นอกจากจะใช้มาตรการทางด้านกฎหมายแล้ว
ยังต้องใช้มาตรการด้านอื่นๆควบคู่ไปด้วย เช่น มาตรการทางด้านสังคม เศรษฐกิจ
การศึกษา และอื่นๆ โดยผ่านกระบวนการการมีส่วนร่วม หรือการบูรณาการทุกภาคส่วน
2. ส่วนภาคีเครือข่ายป้องกันรักษาป่า มีหน้าที่รับผิดชอบในส่วนของการสร้างกระบวนการ การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยการสร้างเครือข่ายราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า (รสทป.) ผ่านการฝึกอบรม ทั้งอบรมวิทยากรราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า (รสทป.) และอบรมราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า (รสทป.) เป็นการเพิ่มความรู้ทางด้านวิชาการ การปลูกฝังสร้างจิตสำนึก จิตวิทยา และทักษะการสื่อสาร ไปยังราษฎรผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ชุมชน หมู่บ้าน ที่ตั้งอยู่รายล้อมป่า
3. สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชปณิธานอันแน่วแน่ที่จะปลูกฝังให้คนกับป่าอยู่ด้วยกันแบบพึ่งพา ทรงให้ความสำคัญกับแนวทางการอบรมราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า (รสทป.) จึงทรงพระราชทานพระนามาภิไธยย่อ “สก.” ประดับบนผ้าผูกคอ “พิทักษ์ป่า เพื่อรักษาชีวิต” มอบให้แก่ราษฎรที่ผ่านการฝึกอบรมฯ (รสทป.) และทรงพระราชทานธง “พิทักษ์ป่า เพื่อรักษาชีวิต” แก่หมู่บ้านหรือชุมชนที่ผ่านการฝึกอบรมฯ (รสทป.) และมีความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ดูแลสิ่งแวดล้อมในหมู่บ้านหรือชุมชนของตนเอง และทรงพระราชทานเข็ม “พิทักษ์ป่า เพื่อรักษาชีวิต” ให้แก่องค์กรประชาชน และบุคคลที่อยู่ในสถาบันต่างๆ ที่ได้ดำเนินกิจกรรมในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ เป็นผู้นำในการดูแลรักษาป่าด้วยความเสียสละอย่างต่อเนื่องเป็นที่ประจักษ์ต่อคนทั่วไปอย่างเห็นได้ชัดเจน สิ่งเหล่านี้จึงเป็นขวัญและกำลังใจอย่างหาที่สุดมิได้ต่อเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน และราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า